Państwo czy Korporacja? Zagadka rejestracji Polski w amerykańskim SEC
W sieci od lat krąży informacja, jakoby Rzeczpospolita Polska była zarejestrowana w Stanach Zjednoczonych jako prywatna firma pod nazwą „POLAND REPUBLIC OF”. Jako dowód zwolennicy tej teorii przedstawiają wpisy w amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC). Czy to możliwe, by suwerenne państwo było jedynie korporacją działającą na komercyjnym prawie handlowym? Analizujemy fakty i mechanizmy giełdowe.
Teoria o państwach-firmach zyskała na popularności wraz z ruchem tzw. „suwerennych obywateli”. Argumentacja jest prosta: skoro Polska posiada numer DUNS (unikalny identyfikator firm) i figuruje w bazach EDGAR prowadzonych przez amerykańską Komisję Papierów Wartościowych i Giełd (SEC), to musi być korporacją. Aby zrozumieć, o co w tym naprawdę chodzi, musimy zajrzeć do świata międzynarodowych finansów.
Dlaczego państwa rejestrują się w SEC? Prawda jest bardziej prozaiczna, choć dla wielu niepokojąca. Państwa, aby móc pożyczać pieniądze na rynkach międzynarodowych, emitują obligacje. Jeśli Polska chce sprzedać swoje obligacje inwestorom w USA (np. wielkim funduszom emerytalnym), musi spełnić tamtejsze wymogi prawne. W Stanach Zjednoczonych każdy podmiot, który chce sprzedawać papiery wartościowe publicznie, musi zarejestrować się w SEC (Securities and Exchange Commission). Dotyczy to nie tylko Polski, ale niemal każdego kraju na świecie, w tym Niemiec, Francji, a nawet samych Stanów Zjednoczonych jako podmiotu emitującego dług. W systemie SEC Polska figuruje jako „Foreign Government”, co technicznie wymaga posiadania profilu podobnego do profilu firmy, aby inwestorzy mogli sprawdzić wiarygodność kredytową emitenta.
System DUNS i prawo handlowe Kolejnym argumentem jest obecność państwowych urzędów, takich jak ministerstwa czy sądy, w bazach handlowych typu Dun & Bradstreet. W rzeczywistości system DUNS stał się globalnym standardem identyfikacji podmiotów gospodarczych. Nawet instytucje publiczne, które kupują towary (np. papier, komputery czy paliwo) od międzynarodowych dostawców, często muszą posiadać taki numer, aby przejść procedury księgowe kontrahentów.
Suwerenność a „Corporate Governance” Zwolennicy teorii o „Polsce jako firmie” idą jednak dalej, twierdząc, że konstytucja to jedynie regulamin korporacyjny, a obywatele to „zasób ludzki” będący zabezpieczeniem długu. Choć brzmi to mrocznie, z punktu widzenia prawa międzynarodowego państwo pozostaje państwem tak długo, jak posiada terytorium, ludność i suwerenną władzę. Fakt, że państwo posługuje się narzędziami handlowymi do obsługi swojego długu, jest efektem globalizacji finansowej, a nie utraty statusu państwowości. Niemniej jednak, stopień uzależnienia państw od międzynarodowych rynków kapitałowych sprawia, że granica między interesem narodowym a wymaganiami „udziałowców” (wierzycieli) staje się coraz bardziej zatarta.
Dlaczego państwa rejestrują się w SEC? Prawda jest bardziej prozaiczna, choć dla wielu niepokojąca. Państwa, aby móc pożyczać pieniądze na rynkach międzynarodowych, emitują obligacje. Jeśli Polska chce sprzedać swoje obligacje inwestorom w USA (np. wielkim funduszom emerytalnym), musi spełnić tamtejsze wymogi prawne. W Stanach Zjednoczonych każdy podmiot, który chce sprzedawać papiery wartościowe publicznie, musi zarejestrować się w SEC (Securities and Exchange Commission). Dotyczy to nie tylko Polski, ale niemal każdego kraju na świecie, w tym Niemiec, Francji, a nawet samych Stanów Zjednoczonych jako podmiotu emitującego dług. W systemie SEC Polska figuruje jako „Foreign Government”, co technicznie wymaga posiadania profilu podobnego do profilu firmy, aby inwestorzy mogli sprawdzić wiarygodność kredytową emitenta.
System DUNS i prawo handlowe Kolejnym argumentem jest obecność państwowych urzędów, takich jak ministerstwa czy sądy, w bazach handlowych typu Dun & Bradstreet. W rzeczywistości system DUNS stał się globalnym standardem identyfikacji podmiotów gospodarczych. Nawet instytucje publiczne, które kupują towary (np. papier, komputery czy paliwo) od międzynarodowych dostawców, często muszą posiadać taki numer, aby przejść procedury księgowe kontrahentów.
Suwerenność a „Corporate Governance” Zwolennicy teorii o „Polsce jako firmie” idą jednak dalej, twierdząc, że konstytucja to jedynie regulamin korporacyjny, a obywatele to „zasób ludzki” będący zabezpieczeniem długu. Choć brzmi to mrocznie, z punktu widzenia prawa międzynarodowego państwo pozostaje państwem tak długo, jak posiada terytorium, ludność i suwerenną władzę. Fakt, że państwo posługuje się narzędziami handlowymi do obsługi swojego długu, jest efektem globalizacji finansowej, a nie utraty statusu państwowości. Niemniej jednak, stopień uzależnienia państw od międzynarodowych rynków kapitałowych sprawia, że granica między interesem narodowym a wymaganiami „udziałowców” (wierzycieli) staje się coraz bardziej zatarta.
Postaw kawę za rzetelne śledztwo:
Zbiór dowodów i weryfikacja:
1. U.S. Securities and Exchange Commission (SEC) - EDGAR Database: "POLAND REPUBLIC OF" CIK#: 0000079196.
2. Foreign Agents Registration Act (FARA) - Raporty dotyczące rejestracji podmiotów zagranicznych.
3. Dun & Bradstreet (D&B) - Global Database for Entity Identification.
4. Prawo Międzynarodowe Publiczne - Konwencja z Montevideo o prawach i obowiązkach państw (1933).